Vào giữa tháng 5 năm 2026, một nghệ sĩ ý niệm ẩn danh hoạt động trên mạng xã hội X với biệt danh SHL0MS đăng một hình ảnh kèm theo lời thách thức: Tôi vừa tạo ra bức tranh này bằng trí tuệ nhân tạo theo phong cách Monet. Hãy mô tả chi tiết nhất có thể những điểm nào khiến nó kém hơn tranh Monet thật.
Chỉ vài phút sau, hàng loạt tài khoản lập tức ùa vào phân tích bức tranh bằng giọng điệu đầy tự tin. Người thì chê màu sắc “hỗn loạn và vô hồn”, người nói bố cục “thiếu chiều sâu”, người khác khẳng định đây là “AI rác” cố bắt chước Monet thời cuối đời nhưng thất bại. Có người còn mỉa mai rằng bức tranh “trông như bài tập của sinh viên mỹ thuật năm nhất”.
Một số tài khoản bắt đầu soi từng chi tiết rất nghiêm túc. Họ chê phần phản chiếu trên mặt nước giống “nhiễu màu vô nghĩa”, cho rằng màu tím quanh lá súng quá giả tạo, các nét cọ “đồng đều một cách máy móc” và toàn bộ bức tranh “thiếu linh hồn con người”.
Một bình luận được chia sẻ rất mạnh còn khẳng định bức tranh thất bại vì “không có kết cấu vật lý thật như tranh Monet”, thiếu độ dày của lớp sơn, thiếu dấu vết thời gian và thiếu cảm giác người họa sĩ thật sự đứng trước hồ nước để quan sát rồi vẽ lại. Người viết bình luận này tiếp tục phân tích hàng loạt chi tiết về hướng nét cọ, cách phối màu, độ sắc cạnh của lá súng và logic ánh sáng phản chiếu trên mặt nước để chứng minh đây chỉ là “một hình ảnh bắt chước Monet”.
Nhưng điều khiến câu chuyện này trở nên thú vị hơn nằm ở phản ứng của các chuyên gia nghệ thuật thật sự.
Trong khi rất nhiều người lao vào kết luận theo cảm tính, một số họa sĩ và nhà nghiên cứu mỹ thuật lại nhanh chóng nhận ra điều bất thường. Họ không chỉ đoán đây là tranh thật, mà còn chỉ ra chính xác vì sao nó giống Monet cuối đời.
Họa sĩ sơn dầu Kendric Tonn cho rằng bức tranh có chiều sâu không gian rất rõ với mặt hồ và phần phản chiếu cây liễu phía sau. Ông nhận xét kết cấu sơn khá thuyết phục và cho rằng đây nhiều khả năng là tranh Monet giai đoạn cuối đời, khi nét vẽ của ông bắt đầu mỏng và dữ dội hơn trước.
Nhà nghiên cứu nghệ thuật A.V. Marraccini thậm chí nhận ra ngay đây là một chi tiết từ tranh Monet thật nhờ kiểu nét cọ và lớp sơn dày đặc đặc trưng trong loạt tranh cuối đời của danh họa người Pháp. Bà còn chỉ ra việc Monet về già thay đổi khả năng cảm nhận màu sắc khiến tranh xuất hiện nhiều tông tím và lilac hơn bình thường.
Sau khi màn tranh cãi lan rộng, SHL0MS mới tiết lộ: bức tranh trong hình không phải do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Đó là bức Hoa Súng được Monet vẽ khoảng năm 1915, hiện đang được trưng bày tại bảo tàng Neue Pinakothek ở thành phố Munich, Đức. Tất cả những lời phê bình sâu sắc về sự thiếu chiều sâu, bố cục yếu và tâm hồn rỗng tuếch đều dành cho một kiệt tác hơn một trăm năm tuổi.
Ngay sau khi sự thật được công bố, phe ủng hộ nghệ thuật trí tuệ nhân tạo la lớn chiến thắng. Nhiều người coi đây là bằng chứng cho thấy sự bài xích trí tuệ nhân tạo chỉ là phản ứng cảm tính mù quáng. Tuy nhiên nhà thiết kế Paul Macgregor chỉ ra một điều thú vị hơn: Tôi nghĩ thí nghiệm này nói nhiều về Twitter hơn là về trí tuệ nhân tạo và nghệ thuật.
Điều trớ trêu là nhiều bình luận anti-AI trong cuộc tranh cãi này thực ra lại phân tích nghệ thuật khá đúng. Họ nói đúng về kết cấu sơn dầu, logic ánh sáng, độ sâu không gian hay cách Monet dùng màu tím trong tranh cuối đời. Chỉ có một chi tiết sai duy nhất: họ tin chắc đây là hình AI tạo ra nên mọi phân tích đều bị kéo sang hướng phủ định.
Câu chuyện nhanh chóng biến thành ví dụ mới cho tình trạng hỗn loạn trên mạng xã hội thời AI tạo ảnh bùng nổ. Chỉ cần ai đó gắn nhãn “AI” lên một tác phẩm, đám đông gần như lập tức thay đổi cách nhìn của mình, kể cả khi thứ họ đang nhìn thực chất là tranh thật của một trong những họa sĩ nổi tiếng nhất lịch sử hội họa.
Một nhà thiết kế tên Paul Macgregor sau đó nhận xét rằng thí nghiệm này có lẽ nói nhiều hơn về Twitter hơn là về AI và nghệ thuật. Theo ông, internet hiện đầy rẫy phản ứng theo bầy đàn, nơi rất nhiều người sẵn sàng đưa ra kết luận đầy tự tin trước khi kiểm tra nguồn gốc thật sự của thứ họ đang nhìn thấy.
Và có lẽ đó mới là phần đáng chú ý nhất của toàn bộ màn kịch này. AI không chỉ khiến internet khó phân biệt thật giả hơn trước. Nó còn bắt đầu khiến con người nghi ngờ cả những thứ vốn là thật từ đầu.
Nguồn: GenK