Một thiết kế chip do kỹ sư Việt Nam làm ra, muốn biến thành sản phẩm thật, trước đây phải gửi ra nước ngoài đặt sản xuất thử với chi phí từ 30.000 đến 200.000 USD cho mỗi thiết kế, tương đương khoảng từ 790 triệu đồng đến hơn 5,2 tỷ đồng, và chờ từ 12 đến 24 tháng mới có kết quả. Chi phí và thời gian chờ này là lý do khiến nhiều ý tưởng thiết kế chip trong nước chưa từng ra khỏi phòng thí nghiệm.
Ngày 26/6, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức lễ ra mắt Trung tâm quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn tại Hà Nội, tên tiếng Anh là Vietnam National Multi-Project Wafer Coordination Center, viết tắt VNMPW/CC. Đây là trung tâm cấp quốc gia đầu tiên của Việt Nam trong lĩnh vực này, hoạt động theo Quyết định số 4386/QĐ-BKHCN, trực thuộc Cục Công nghiệp công nghệ thông tin, Bộ Khoa học và Công nghệ. Trung tâm vận hành theo mô hình Multi-Project Wafer, gộp nhiều thiết kế chip khác nhau vào cùng một đợt chế tạo để chia sẻ chi phí, thay vì mỗi đơn vị phải tự đặt sản xuất riêng lẻ.
Ngay tại lễ ra mắt, Trung tâm ký biên bản ghi nhớ hợp tác với 19 đối tác trong và ngoài nước. Nhóm đối tác quốc tế gồm những tên tuổi lớn trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu như Intel, Infineon, Amkor, Cadence, Synopsys, cùng hai xưởng đúc chip hàng đầu thế giới là TSMC và GlobalFoundries. Phía trong nước có 3 đại học lớn là Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Bách khoa Hà Nội, cùng các doanh nghiệp công nghệ gồm Viettel, VSAP Lab và Tập đoàn FPT. Trung tâm cũng công bố Tổ chuyên gia tư vấn với sự tham gia của 21 chuyên gia trong lĩnh vực bán dẫn.
Trong nhóm 19 đối tác này, FPT là một trong số ít doanh nghiệp trong nước đã có sản phẩm chip thương mại xuất khẩu ra nước ngoài. Theo biên bản ghi nhớ, VNMPW/CC và FPT hợp tác trên 4 nội dung: cùng nghiên cứu, thiết kế các sản phẩm chip chuyên dụng; Trung tâm hỗ trợ FPT thực hiện tape-out, đóng gói và kiểm thử cho các thiết kế do chính FPT phát triển; FPT kết nối Trung tâm với các nhà máy chế tạo bán dẫn, đơn vị cung cấp dịch vụ MPW và đơn vị đóng gói, kiểm thử (OSAT) trên thế giới; và FPT hỗ trợ Trung tâm mở rộng quan hệ với doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu, hiệp hội ngành bán dẫn toàn cầu.
Câu chuyện chip xuất khẩu của FPT bắt đầu từ cuối tháng 12/2025, khi tập đoàn bàn giao lô chip nguồn thương mại đầu tiên cho Restar, tập đoàn phân phối thiết bị điện tử của Nhật Bản. Đây là lần đầu một doanh nghiệp Việt Nam đưa chip thương mại vào thị trường Nhật Bản, nơi có tiêu chuẩn kiểm định khắt khe. Dòng chip này được thiết kế riêng cho máy in đa chức năng hiệu năng cao, đã qua các bài kiểm thử độ tin cậy theo chuẩn JEDEC. Theo thỏa thuận giữa hai bên, Restar đặt mục tiêu phân phối 10 triệu chip do FPT thiết kế và sản xuất trong 3 năm tới tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Ông Trần Đăng Hòa, Chủ tịch FPT IS kiêm Chủ tịch FPT Semiconductor, cho biết lô hàng này khẳng định khả năng làm chủ công nghệ lõi của kỹ sư Việt Nam.
Tại triển lãm bên lề sự kiện ngày 26/6, FPT trưng bày dòng chip nguồn Power IC trong hệ sinh thái Make in Vietnam, made by FPT, đã qua đánh giá đặc tính điện, độ ổn định, khả năng chịu tải và tuân thủ chuẩn khai báo hóa chất chemSHERPA. Song song với chip nguồn, tập đoàn còn phát triển chip quản lý nguồn PMIC và định hướng nghiên cứu dòng chip SOC AI-on-Edge, loại chip xử lý AI trực tiếp trên thiết bị thay vì qua máy chủ. FPT cũng giới thiệu 2 thiết bị kiểm soát truy cập là FAS02, dùng công nghệ nhận diện khuôn mặt kết hợp xác thực từ căn cước công dân gắn chip, hộ chiếu điện tử và thẻ NFC, và FAS06, thiết bị di động đọc và xác thực căn cước, hộ chiếu điện tử ngay tại hiện trường.
FPT tham gia lĩnh vực bán dẫn hơn 10 năm, hiện đặt mục tiêu đào tạo 10.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030, đã khai trương Trung tâm Công nghệ cao và chip bán dẫn tại Đà Nẵng, Trung tâm Ươm tạo và Phát triển Bán dẫn Việt Nam (V.S.I.C) tại Hà Nội, và đầu năm 2026 thành lập thêm Nhà máy Kiểm thử và Đóng gói tiên tiến chip bán dẫn. Mảng bán dẫn nằm trong nhóm 5 công nghệ chiến lược mà FPT công bố đầu tư hồi tháng 12/2025, bên cạnh Quantum AI, an ninh mạng, UAV, dữ liệu và công nghệ đường sắt, theo định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW và Quyết định 1131/QĐ-TTg về danh mục công nghệ chiến lược quốc gia.
Việc thành lập VNMPW/CC bám sát Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050 theo Quyết định 1018/QĐ-TTg. Theo số liệu Bộ Khoa học và Công nghệ công bố tại lễ ra mắt, Việt Nam hiện có khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế chip, khoảng 7.000 kỹ sư thiết kế và 166 cơ sở giáo dục đại học đào tạo ngành bán dẫn, nhưng chưa có nhà máy sản xuất chip ở quy mô công nghiệp. Ngay khi Trung tâm ra mắt, đã có 12 đơn vị đăng ký nhu cầu sản xuất thử khoảng 30.000 chip.
Giai đoạn 2026-2027, Nhà nước hỗ trợ 100% chi phí sản xuất thử để khuyến khích các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhóm khởi nghiệp tham gia. Sang giai đoạn 2028-2030, mức hỗ trợ sẽ giảm dần khi Trung tâm dần hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và các phòng thí nghiệm kiểm thử chuyên sâu.
Nguồn: GenK