Không sử dụng smartphone trong đời sống cá nhân có thể chỉ là một lựa chọn để tránh mạng xã hội và thông báo. Tuy nhiên, câu chuyện trở nên đặc biệt hơn khi người đưa ra lựa chọn đó là Christopher Nolan, đạo diễn đứng sau hàng loạt dự án điện ảnh trị giá hàng trăm triệu USD, quy tụ hàng nghìn thành viên và được sản xuất tại nhiều quốc gia.
The Odyssey, tác phẩm điện ảnh mới nhất của Nolan, được cho là có kinh phí khoảng 250 triệu USD và là bộ phim đắt đỏ nhất trong sự nghiệp của ông. Trước đó, Tenet từng tiêu tốn khoảng 200 triệu USD, Interstellar vào khoảng 165 triệu USD, trong khi Oppenheimer cũng có ngân sách khoảng 100 triệu USD dù phần lớn thời lượng tập trung vào các cuộc đối thoại và sự kiện lịch sử.
Phía sau những con số ấy là quá trình phối hợp kéo dài nhiều tháng giữa hãng phim, nhà sản xuất, diễn viên, đội ngũ kỹ thuật và hàng nghìn thành viên trong đoàn. Công việc diễn ra tại nhiều địa điểm, liên quan đến lượng thông tin khổng lồ mà phần lớn mọi người khó hình dung có thể xử lý nếu thiếu email hay một chiếc điện thoại luôn kết nối.
Thế nhưng Nolan vẫn đứng ngoài hai phương thức liên lạc gần như mặc định của công việc hiện đại. Ông không sở hữu smartphone, không trực tiếp quản lý hộp thư đến và chỉ mang theo một chiếc điện thoại gập cơ bản trong một số chuyến đi. Vị đạo diễn từng giải thích rằng mình tránh smartphone vì lo thiết bị sẽ gây nghiện và làm mất đi những khoảng thời gian yên tĩnh dành cho suy nghĩ.
Để hệ thống đó vận hành, Nolan dựa vào Emma Thomas, các trợ lý, nhà sản xuất và một nhóm cộng sự lâu năm, những người trở thành lớp trung gian giữa ông với dòng thông tin của dự án. Với một bộ phim có quy mô như The Odyssey, cách làm này đặt ra vấn đề thực tế hơn nhiều so với lựa chọn không dùng điện thoại trong đời sống cá nhân: hàng nghìn người trong đoàn phim liên lạc và làm việc với Christopher Nolan như thế nào?
Một đội ngũ trở thành “hộp thư” của Nolan
Câu trả lời nằm ở những người làm việc xung quanh vị đạo diễn. Khi được Jimmy Fallon hỏi cách thực hiện các dự án khổng lồ mà không cần email hay tin nhắn, Nolan thừa nhận ông luôn có một đội ngũ hỗ trợ nên trên thực tế rất khó tránh khỏi những thông tin mọi người muốn chuyển đến.
Các trợ lý, nhà sản xuất và cộng sự lâu năm tiếp nhận thông tin, chọn lọc những nội dung quan trọng rồi chuyển chúng tới Nolan bằng phương thức phù hợp. Ông không trực tiếp quản lý một hộp thư đến liên tục đầy lên, nhưng vẫn nhận được những gì cần thiết để đưa ra quyết định.
Nói cách khác, Nolan không loại bỏ hoạt động liên lạc khỏi quy trình làm phim. Ông đặt thêm một lớp trung gian giữa mình và dòng thông tin bên ngoài. Hệ thống này giúp vị đạo diễn không phải liên tục kiểm tra thông báo, đồng thời hạn chế những nội dung chưa thực sự cần đến sự chú ý của ông.
Đây cũng là lợi thế mà Nolan thừa nhận phần lớn mọi người không có. Một nhân viên văn phòng, người làm tự do hay chủ doanh nghiệp nhỏ khó có thể giao toàn bộ email và tin nhắn cho đội ngũ khác xử lý. Với Nolan, hệ thống này vận hành được nhờ vị thế trong ngành điện ảnh cùng những cộng sự đã làm việc với ông qua nhiều dự án.
Matt Damon gần đây hé lộ một ví dụ cụ thể về cách Christopher Nolan liên lạc với diễn viên. Khi vị đạo diễn muốn trao đổi với ai đó, Emma Thomas, vợ ông đồng thời là nhà sản xuất lâu năm, thường nhắn trước để báo rằng Nolan chuẩn bị gọi.
Sau đó, Nolan sử dụng một đường dây có sẵn tại Universal Studios. Do ông có thể gọi từ bất kỳ chiếc điện thoại bàn nào thuận tiện vào thời điểm đó, số gọi đến thường không quen thuộc và đôi khi chính Nolan cũng không biết nó sẽ hiển thị dưới số nào.
Trước khi nhận vai Odysseus trong The Odyssey, Damon cho biết anh từng nhận được tin nhắn từ Emma Thomas báo trước về cuộc gọi. Cuộc trò chuyện ban đầu diễn ra như một lần hỏi thăm thông thường, trước khi Nolan tiết lộ kế hoạch thực hiện bộ phim và mời Damon tham gia.
Quy trình này nghe vòng vèo hơn nhiều so với việc Nolan tự gửi một tin nhắn. Dù vậy, nó vẫn đáp ứng được mục tiêu liên lạc mà không buộc vị đạo diễn phải mang theo một thiết bị kết nối liên tục.
Câu chuyện cũng cho thấy Nolan không sống trong trạng thái cô lập. Ông vẫn gọi điện, gặp gỡ và trao đổi trực tiếp với diễn viên cùng đoàn phim. Điểm khác biệt nằm ở việc thông tin được sắp xếp để đến với ông theo một cách có chủ đích hơn.
Điện thoại cũng bị hạn chế trên phim trường
Lựa chọn cá nhân của Nolan còn ảnh hưởng đến cách ông tổ chức trường quay. Điện thoại di động thường bị hạn chế trong quá trình ghi hình nhằm giảm sự phân tâm và giúp các thành viên tập trung vào cảnh quay đang được thực hiện.
Quy định này từng được nhiều diễn viên làm việc với Nolan nhắc đến. Trong quá trình quay The Odyssey, Tom Holland kể rằng anh phải hỏi một thành viên đoàn phim về kết quả trận bóng vì không thể trực tiếp sử dụng điện thoại trên trường quay.
Với Nolan, điện thoại không chỉ gây gián đoạn bằng thông báo. Thiết bị còn có thể lập tức kéo diễn viên ra khỏi thế giới mà đoàn phim đang cố xây dựng, đưa họ trở lại với mạng xã hội, tin tức và những công việc bên ngoài trường quay.
Điều này đặc biệt quan trọng với những dự án có bối cảnh lịch sử hoặc giả tưởng. Một đoàn phim có thể dành nhiều tháng để xây dựng bối cảnh, phục trang và không khí phù hợp, trong khi chỉ vài phút nhìn vào màn hình điện thoại cũng đủ làm gián đoạn trạng thái tập trung của người tham gia.
Không anti công nghệ, chỉ kiểm soát cách sử dụng
Nolan không dùng smartphone hay email, nhưng điều đó không có nghĩa ông phản đối công nghệ. Các bộ phim của ông thường được thực hiện bằng những hệ thống máy quay phức tạp, quy trình kỹ thuật quy mô lớn cùng nhiều thiết bị được phát triển riêng cho từng dự án.
The Odyssey, chẳng hạn, tiếp tục tham vọng kỹ thuật của Nolan khi là phim truyện đầu tiên quay hoàn toàn bằng hệ thống máy quay IMAX. Khi viết kịch bản, ông cũng sử dụng máy tính nhưng không kết nối Internet, vừa để bảo vệ nội dung dự án, vừa tránh những yếu tố gây xao nhãng.
Điểm khác biệt nằm ở cách mỗi loại công nghệ đòi hỏi sự chú ý. Máy quay hay máy tính viết kịch bản chỉ hoạt động khi Nolan chủ động sử dụng, trong khi smartphone liên tục đưa ra thông báo và cung cấp thêm nội dung ngay cả khi người dùng không có nhu cầu rõ ràng.
Vì vậy, cách làm việc của Nolan không phải từ chối toàn bộ công nghệ hiện đại. Ông lựa chọn những công cụ trực tiếp phục vụ quá trình sáng tạo, đồng thời đặt giới hạn với những thiết bị có thể chiếm quá nhiều thời gian và sự tập trung.
Cách làm khó áp dụng với phần lớn mọi người
Cách Christopher Nolan vận hành công việc không phải công thức có thể dễ dàng sao chép. Ông có Emma Thomas, các trợ lý, nhà sản xuất và bộ máy của hãng phim để tiếp nhận email, sắp xếp lịch trình cũng như chuyển những thông tin quan trọng đến đúng thời điểm.
Việc Nolan không dùng email cũng không khiến khối lượng công việc biến mất. Phần việc đó được chuyển cho một hệ thống khác, nơi các cộng sự tiếp nhận, chọn lọc và quyết định nội dung nào cần được đưa đến vị đạo diễn.
Dù vậy, nguyên tắc phía sau cách làm này vẫn đáng chú ý. Nolan không cố gắng tiếp nhận và phản hồi mọi thông tin nhanh nhất có thể. Ông xây dựng ranh giới để bảo vệ thời gian tập trung, đồng thời yêu cầu hệ thống làm việc xung quanh thích nghi với ranh giới đó.
Với một đạo diễn nổi tiếng bởi khả năng kiểm soát từng chi tiết trên phim trường, việc kiểm soát cả cách thông tin đi vào cuộc sống có lẽ cũng là một phần trong quy trình sáng tạo. Nolan vẫn điều hành những dự án khổng lồ mà không cần trực tiếp sử dụng smartphone hay email. Ở một mức độ nào đó, chính cách làm này giúp ông giữ sự tập trung cho những quyết định quan trọng nhất.
Nguồn: GenK