Chỉ vài năm trước, việc Apple quay lại làm việc với Intel hay AMD tìm Samsung để sản xuất chip cao cấp vẫn còn là những kịch bản khó tưởng tượng trong ngành bán dẫn. Tesla khi đó vẫn phụ thuộc chủ yếu vào TSMC và Samsung cho tham vọng AI của mình, còn Intel bị xem là cái tên chậm chân trong cuộc đua chip trí tuệ nhân tạo.
Nhưng khi AI bùng nổ trên toàn cầu, những mối quan hệ tưởng đã khép lại bắt đầu xuất hiện trở lại.
Những liên minh công nghệ lạ
Trong vài tháng gần đây, Apple được cho là đang cân nhắc sử dụng tiến trình Intel 18A-P cho các sản phẩm tương lai. Tesla cũng công khai thảo luận khả năng dùng tiến trình Intel 14A cho dự án Terafab AI. Trong khi đó, AMD không chỉ mở rộng hợp tác bộ nhớ AI với Samsung mà còn được cho là đang cân nhắc giao cho Samsung sản xuất CPU 2nm thế hệ mới.
Thoạt nhìn, đây giống những thương vụ riêng lẻ. Nhưng khi đặt cạnh nhau, chúng phản ánh một áp lực lớn hơn đang hình thành phía sau ngành công nghệ toàn cầu: AI đang khiến năng lực sản xuất chip tiên tiến trở nên khan hiếm chưa từng có.
Trong nhiều năm, TSMC gần như giữ vai trò trung tâm tuyệt đối của ngành bán dẫn cao cấp. Apple, NVIDIA, AMD, Qualcomm hay Broadcom đều phụ thuộc vào các tiến trình tiên tiến của hãng sản xuất chip Đài Loan này. Khi cơn sốt AI bùng nổ, nhu cầu chip cho huấn luyện và vận hành mô hình tăng mạnh tới mức toàn bộ chuỗi cung ứng bắt đầu căng cứng.
Nhiều báo cáo trong ngành cho biết năng lực sản xuất 2nm của TSMC đã kín lịch tới tận năm 2028. Ngay cả các nhà máy mới tại Mỹ cũng được các khách hàng lớn đặt trước từ rất sớm. Điều đó khiến những công ty vốn quen phụ thuộc vào TSMC bắt đầu phải tính tới các phương án thay thế.
Ở phía trên chuỗi giá trị, NVIDIA tiếp tục thống trị thị trường chip tăng tốc AI với tốc độ tăng trưởng quá nhanh. Nhưng chính vị thế gần như độc quyền đó cũng tạo ra áp lực mới cho toàn ngành. Giá chip AI tăng mạnh, thời gian chờ kéo dài, còn nhu cầu điện năng và bộ nhớ cho các trung tâm dữ liệu ngày càng lớn.
Elon Musk gần đây thậm chí tuyên bố chip AI5 của Tesla có thể chỉ tốn khoảng 10% chi phí so với giải pháp của NVIDIA, đồng thời tiêu thụ ít điện năng hơn đáng kể. Đằng sau phát biểu gây chú ý đó là một thực tế quan trọng hơn: các công ty công nghệ lớn không còn muốn phụ thuộc hoàn toàn vào NVIDIA và TSMC trong cuộc đua AI.
Đó là lý do Tesla bắt đầu nói tới Terafab, một nhà máy sản xuất chip AI quy mô cực lớn nhằm tự chủ nguồn cung tính toán cho tương lai. Theo các thông tin được tiết lộ, Tesla đang xem xét sử dụng tiến trình Intel 14A cho kế hoạch này. Với Intel, đây là cơ hội hiếm có để kéo những khách hàng lớn quay lại hệ sinh thái sản xuất chip của mình sau nhiều năm tụt lại phía sau.
Apple cũng đang cho thấy một thay đổi tương tự. Sau khi chia tay Intel để chuyển sang Apple Silicon, hãng hiện được cho là đã bắt đầu đánh giá lại năng lực Intel Foundry. Giới phân tích cho rằng nguyên nhân lớn nhất không nằm ở việc Intel vượt lên, đột phá về công nghệ, mà nằm ở áp lực chuỗi cung ứng ngày càng lớn quanh TSMC.
Trong khi đó, AMD lại mở thêm một hướng đi khác với Samsung. Các báo cáo từ Hàn Quốc cho biết Samsung Foundry có thể tham gia sản xuất CPU 2nm Venice và Verano của AMD trong tương lai. Hai công ty đồng thời mở rộng hợp tác về HBM4 và các giải pháp bộ nhớ AI cho hạ tầng trung tâm dữ liệu thế hệ mới.
Điều đáng chú ý là AI hiện không còn chỉ tạo ra cuộc đua GPU. Nó kéo theo nhu cầu khổng lồ về HBM, packaging tiên tiến, điện năng và rack-scale infrastructure. Khi toàn bộ hệ sinh thái AI cùng lúc thiếu công suất, những công ty vốn cạnh tranh trực tiếp cũng buộc phải chia sẻ năng lực sản xuất và mở lại các quan hệ cũ.
Intel là ví dụ rõ nhất cho sự thay đổi này.
Chỉ hơn một năm trước, tập đoàn Mỹ vẫn chìm trong khủng hoảng khi liên tục mất thị phần vào tay AMD, NVIDIA và TSMC. Nhưng khi AI khiến thế giới thiếu năng lực sản xuất chip tiên tiến, Intel bất ngờ trở thành lựa chọn chiến lược mà nhiều công ty phải quay lại cân nhắc.
Theo các thông tin từ Reuters, không chỉ Tesla hay Apple, mà cả NVIDIA, Broadcom và AMD cũng đã thử nghiệm các tiến trình mới của Intel Foundry. Điều đó không đồng nghĩa Intel đã vượt qua TSMC. Nhưng nó cho thấy thị trường hiện cần thêm bất kỳ năng lực sản xuất tiên tiến nào có thể khai thác được.
Phía sau cuộc tái sắp xếp này còn là yếu tố địa chính trị ngày càng rõ rệt. Chính phủ Mỹ hiện nắm khoảng 10% cổ phần Intel và liên tục thúc đẩy chiến lược đưa sản xuất chip trở lại trong nước. Intel cũng đã nhận các hợp đồng quốc phòng liên quan tới đóng gói chip và sản xuất bán dẫn phục vụ an ninh quốc gia.
Khi AI dần trở thành hạ tầng chiến lược, câu chuyện của ngành chip không còn chỉ xoay quanh công nghệ hay lợi nhuận. Quyền tiếp cận nhà máy sản xuất, nguồn wafer, bộ nhớ và năng lực packaging giờ đây bắt đầu quan trọng không kém chính các mô hình AI.
Trong nhiều năm, ngành công nghệ thường được nhìn như cuộc cạnh tranh giữa các hệ sinh thái đối đầu nhau. Nhưng khi AI làm tắc nghẽn toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn, những ranh giới cũ đang dần mờ đi.
Apple tìm đến Intel. Tesla muốn tự xây chuỗi cung ứng chip AI. AMD mở rộng hợp tác với Samsung. Còn Intel, cái tên từng bị xem là hụt hơi trong kỷ nguyên AI, lại bất ngờ được kéo trở lại trung tâm cuộc chơi vì thế giới không còn đủ công suất chip để đáp ứng cơn khát AI đang tăng quá nhanh.
Nguồn: GenK