Không phải ngân hàng nhưng các công ty chứng khoán liên tục mở rộng mảng cho vay và ghi nhận doanh thu kỷ lục hơn 11.200 tỷ đồng trong quý I.
Các công ty chứng khoán có nhiều nguồn thu, nổi bật là môi giới, cho vay ký quỹ (margin), tự doanh cổ phiếu, ngân hàng đầu tư, bảo lãnh phát hành. Tuy nhiên, dù không phải ngân hàng, họ lại đang phát triển mảng cho vay những năm gần đây.
VN-Index năm nay đã đạt cột mốc mới – trên 1.900 điểm, nhưng cũng từng ghi nhận mức giảm hơn 200 điểm trong tháng 3. Biến động này khiến cơ cấu doanh thu của các công ty chứng khoán thay đổi. Hoạt động tự doanh, vốn phụ thuộc nhất vào thị trường, giảm quý thứ hai liên tiếp, mức độ đóng góp vào tổng doanh thu cũng hạ. Ngoài ra, mảng môi giới cũng bị ảnh hưởng tương tự khi các doanh nghiệp cạnh tranh nhau ở phí dịch vụ.
Theo số liệu tổng hợp từ báo cáo tài chính quý I, hoạt động cho vay đã giúp các công ty chứng khoán thu về hơn 11.200 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay. Các kỳ trước, doanh số từ cho vay thường chỉ đóng góp khoảng 28-30% cho các công ty chứng khoán. Tuy nhiên, tỷ lệ này đã tăng lên 36% trong quý I.
Dữ liệu từ báo cáo tài chính quý I cho thấy tính đến ngày 31/3, số tiền các công ty cho khách hàng vay đạt hơn 420.000 tỷ đồng. Trong đó, 415.000 tỷ đồng được dùng cho hoạt động ký quỹ, tăng khoảng 9.000 tỷ đồng so với cuối năm 2025 , cao nhất từ trước đến nay.
Một số doanh nghiệp như TCBS, SSI, VPBankS, VPS, HSC cho vay hơn 1 tỷ USD (trên 26.400 tỷ đồng) để phục vụ nhu cầu đầu tư của khách hàng. Dư nợ của các đơn vị này ngang với một số ngân hàng như PGBank, Saigonbank.
Lý giải về nguyên nhân ngành chứng khoán liên tục mở rộng mảng cho vay, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối Ngân hàng đầu tư Chứng khoán An Bình, nhận định đây là cơ hội để các doanh nghiệp khắc phục tình trạng thừa vốn. Chuyên gia cho biết hai năm gần đây, các công ty đã phát hành lượng cổ phiếu quá lớn, vượt khả năng hấp thụ của thị trường.
Để tối ưu nguồn vốn, các doanh nghiệp buộc phải đẩy mạnh hoạt động kinh doanh để tối ưu hiệu suất, với trọng tâm thường ở các mảng như môi giới, tự doanh hoặc cho vay. Nhiều công ty chứng khoán lựa chọn việc tăng dư nợ cho vay vì hoạt động môi giới đang cạnh tranh về phí gay gắt, còn tự doanh lại phụ thuộc lớn vào diễn biến thị trường, ông Minh nói.
Trong một năm trở lại đây, tổng vốn điều lệ của các công ty ngành chứng khoán đã tăng 70.000 tỷ đồng. Loạt ông lớn trong ngành như TBCS, SSI, VPBank, VPS hay Vietcap đều được các cổ đông bơm thêm hơn nghìn đến chục nghìn tỷ đồng trong một năm qua.
Theo quy định từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tỷ lệ dư nợ của các công ty trên vốn chủ sở hữu tối đa là 200%. Vì vậy, các doanh nghiệp trong ngành đã liên tục tăng vốn trong năm 2025 để tiếp tục có dư địa cho vay.
Đồng quan điểm, ông Trần Quốc Toàn, Giám đốc chi nhánh 2 – hội sở Công ty cổ phần Chứng Khoán Mirae Asset, đánh giá việc mở rộng cho vay giúp các công ty chiếm lĩnh thị phần trong bối cảnh cạnh tranh gắt gao về phí. Ngoài ra, việc này còn giúp các đơn vị trong ngành đáp ứng nhu cầu lớn từ khách hàng.
Ngoài việc tối ưu nguồn vốn, ông Toàn nhận định hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tiếp tục sôi động cũng giúp các công ty chứng khoán mở rộng mảng cho vay. Hoạt động IPO nở rộ sẽ thu hút nguồn vốn lớn vào các thương vụ này, ông Toàn đánh giá. Trong năm nay, loạt công ty lớn trên thị trường đã công bố kế hoạch lên sàn chứng khoán, như Highlands, Điện Máy Xanh, Bảo Tín Mạnh Hải hay LPBS.
Các công ty chứng khoán còn phát triển mảng cho vay như một kênh tăng trưởng bền vững. Chứng khoán SHS đặt kế hoạch năm nay sẽ giảm sự phụ thuộc vào mảng tự doanh, vốn đóng góp hơn một nửa lợi nhuận cho doanh nghiệp này, để đẩy mạnh các hoạt động khác. Trong đó, doanh thu từ cho vay sẽ nâng lên mức 46%. VPBankS, SSI cũng lên kế hoạch tương tự.
Ông Nguyễn Thế Minh dự báo các công ty chứng khoán sẽ tiếp tục mở rộng mảng cho vay trong các quý tới. Thay vì chỉ phục vụ các nhà đầu tư trong nước như trước, các doanh nghiệp trong ngành sẽ bơm thêm vốn cho các nhà đầu tư ngoại, sau khi quyết định nâng hạng thị trường sẽ có hiệu lực từ tháng 9.
Ngoài ra, theo chuyên gia của Mirae Asset, dư nợ margin tại nhiều công ty chứng khoán lớn hiện vẫn chưa chạm trần quy định nên vẫn còn dư địa tăng trưởng. Ngoài ra, tỷ lệ cho vay trên toàn thị trường vẫn thấp hơn mức 200%, chưa thể gây ra trạng thái cực đoan cho điểm số.
Đồng quan điểm, ông Nhâm Hà Hải, Tổng giám đốc VPBankS, đánh giá hiện nay nhu cầu vay margin của nhà đầu tư vẫn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng hệ thống ngân hàng năm nay có thể thấp hơn mức 19% năm 2025. Ngoài ra, CEO VPBankS cho biết thanh khoản duy trì ở mức cao năm nay cho thấy nhà đầu tư vẫn quan tâm đến chứng khoán.
Tuy nhiên, ông Trần Quốc Toàn cũng cảnh báo với mức dư nợ hơn 415.000 tỷ đồng ở hiện tại, nếu thị trường gặp điều chỉnh lớn, áp lực bán giải chấp sẽ xảy ra trên diện rộng. Từ đó, các phiên giảm điểm mạnh sẽ xuất hiện nhiều hơn.
Phương Anh
Theo: vnexpress