Khi nhiệt độ ngoài trời liên tục duy trì ở mức cao, nguy cơ sốc nhiệt, đột quỵ có xu hướng gia tăng, đặc biệt ở nhóm lao động ngoài trời, tài xế…
Sáng 19/4, trên đường Phạm Văn Đồng, TP. HCM, người dân phát hiện một nam tài xế taxi 49 tuổi tử vong trong ô tô đang đậu sát lề đường.
Trước đó, người này lái xe trên hướng từ cầu vượt Linh Xuân đi cầu Bình Lợi, dừng lại gần khu vực đối diện trung tâm thương mại, được cho là đã gọi điện thoại cho người thân rồi bất ngờ mất liên lạc. Đến gần trưa, thấy chiếc xe đỗ lâu bất thường, người dân tiến lại kiểm tra thì phát hiện tài xế đã gục trên ghế lái nên báo lực lượng chức năng; khi cơ quan y tế tiếp cận, nạn nhân được xác định đã tử vong, bước đầu nghi do đột quỵ.
Cùng lúc, khu vực Nam Bộ, trong đó có TP.HCM đang trải qua giai đoạn nắng nóng kéo dài, nhiệt độ ban ngày nhiều nơi đạt 35-37 độ C, có thời điểm cao hơn. Cảm giác nóng thực tế mà người dân phải chịu thường lớn hơn con số đo trong bóng râm, do bức xạ từ mặt đường, nhà cửa bê tông và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị.
Hiện trường vụ việc.
Cơ thể bị nắng nóng tấn công như thế nào?
Cơ thể con người luôn cố gắng duy trì thân nhiệt ổn định để đảm bảo hoạt động bình thường của não, tim và các cơ quan quan trọng khác. Khi trời nóng, trung tâm điều hòa thân nhiệt ở vùng hạ đồi của não sẽ kích hoạt các cơ chế tản nhiệt, chủ yếu bằng cách giãn mạch dưới da và tiết mồ hôi. Máu được dẫn nhiều hơn ra ngoại vi để mang nhiệt ra ngoài, da trở nên nóng và đỏ, mồ hôi thoát ra liên tục để làm mát.
Nếu quá trình này diễn ra trong thời gian dài mà cơ thể không được bù nước và điện giải đầy đủ, thể tích tuần hoàn sẽ giảm, máu trở nên cô đặc hơn.
Khi máu đặc, dòng chảy trong lòng mạch chậm lại, tim phải làm việc nặng hơn để bơm đủ máu đến các cơ quan, đặc biệt là não. Ở những người có mạch máu não đã bị xơ vữa, thành mạch yếu hoặc lòng mạch hẹp, áp lực tăng lên đột ngột có thể gây vỡ mạch, dẫn đến đột quỵ xuất huyết não.
Ngược lại, dòng máu chậm, quánh cũng thuận lợi cho việc hình thành cục máu đông; khi cục này di chuyển lên não và làm tắc động mạch não, người bệnh sẽ bị đột quỵ thiếu máu cục bộ.
Trong điều kiện nắng nóng cực đoan, khi thân nhiệt cơ thể tăng lên trên khoảng 40 độ C, tình trạng sốc nhiệt (sốc do nóng) có thể xuất hiện. Lúc này, trung tâm điều hòa thân nhiệt bị rối loạn, các cơ chế tự bảo vệ trở nên quá tải, mồ hôi có thể giảm hoặc ngừng tiết, da nóng rực, người lơ mơ, rối loạn ý thức, có thể co giật, hôn mê.
Với đặc thù công việc phải di chuyển liên tục, ngồi lâu trong không gian hẹp, dễ mất nước nhưng ít vận động, các tài xế taxi, xe công nghệ, lái xe đường dài thường khó nhận biết sớm dấu hiệu mệt mỏi bất thường của cơ thể, trở thành hồi chuông cảnh báo rõ ràng về nguy cơ đột quỵ, sốc nhiệt ở nhóm nghề nghiệp này.
Nhóm nguy cơ cao và những thói quen âm thầm kích hoạt đột quỵ mùa nắng nóng
Các nhóm dễ tổn thương bao gồm người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người có bệnh mạn tính và người từng bị đột quỵ.
Ở người lớn tuổi, khả năng điều chỉnh thân nhiệt suy giảm, mạch máu xơ cứng, tim yếu hơn, cảm giác khát cũng kém nhạy, nên dễ rơi vào tình trạng mất nước nặng mà không nhận ra.
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có diện tích bề mặt cơ thể lớn so với cân nặng, hấp thu nhiệt nhanh nhưng hệ thống mồ hôi chưa phát triển hoàn thiện, nên nguy cơ quá tải nhiệt cao hơn người trưởng thành.
Những người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, suy thận, rối loạn mỡ máu, béo phì… hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc hạ áp nếu không chú ý bù nước và nghỉ ngơi hợp lý, nguy cơ biến cố trong những ngày nắng nóng càng tăng.
Ngoài yếu tố thời tiết, nhiều thói quen tưởng chừng vô hại trong đời sống hằng ngày lại là đòn bẩy khiến nguy cơ đột quỵ tăng lên, nhất là trong những đợt nắng nóng kéo dài.
Một trong những sai lầm phổ biến là thay đổi nhiệt độ môi trường quá đột ngột. Nhiều người có thói quen ngồi lâu trong phòng máy lạnh ở mức 24-25 độ C rồi bước ngay ra ngoài trời nắng 36-37 độ C. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn khiến mạch máu co hoặc giãn đột ngột, huyết áp biến động mạnh, có thể gây choáng váng, ngất xỉu, thậm chí kích hoạt cơn đột quỵ ở người có mạch máu não yếu.
Tương tự, đi nắng về lập tức tắm nước lạnh sâu cũng khiến cơ thể chưa kịp thích nghi, mạch ngoại vi co lại nhanh, huyết áp có thể tăng vọt trong thời gian ngắn.
Thói quen tắm nước quá nóng trong phòng kín sau thời gian dài ở ngoài trời cũng tiềm ẩn nguy cơ. Nước nóng làm giãn mạch nhanh, huyết áp tụt đột ngột, kết hợp với không gian kín, thiếu thoáng khí có thể khiến người tắm choáng, ngất trong nhà tắm.
Để phòng ngừa đột quỵ và sốc nhiệt trong mùa nắng nóng, người dân cần duy trì các nguyên tắc sau:
Duy trì thói quen uống đủ nước. Người trưởng thành nên uống khoảng 1,5-2 lít nước mỗi ngày, tăng hơn khi phải làm việc ngoài trời hoặc vận động nhiều. Không nên đợi đến khi cảm thấy khát mới uống, mà nên uống rải rác trong ngày với từng ngụm nhỏ. Nước lọc, nước dừa, nước hoa quả ít đường, nước có bổ sung chút muối khoáng là những lựa chọn phù hợp. Hạn chế nước ngọt có gas, nước tăng lực, cà phê và tuyệt đối không dùng rượu bia để giải khát trong những ngày nắng nóng.
Chế độ dinh dưỡng. Nên tăng cường rau xanh, trái cây tươi, các loại cá và hạt, đồng thời giảm bớt đồ chiên xào, thức ăn nhanh, thịt đỏ nhiều mỡ. Các loại rau lá xanh đậm, trái cây họ cam quýt, chuối, dưa hấu, cà chua, bí đao… giúp bổ sung vitamin, chất chống oxy hóa và khoáng chất như kali, hỗ trợ điều hòa huyết áp, giảm gánh nặng cho tim mạch.
Hạn chế ra đường trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 10 đến 16 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng. Người phải làm ngoài trời, trong đó có tài xế taxi, xe công nghệ, shipper, công nhân xây dựng, nên chia nhỏ thời gian làm việc, xen kẽ nghỉ ngơi ở nơi có bóng râm, thoáng gió, uống nước đều đặn. Khi ra đường, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng gáy, mặc quần áo sáng màu, mỏng, thấm hút mồ hôi tốt, dùng kem chống nắng phù hợp để giảm bớt tác hại của bức xạ.
Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như nhức đầu dữ dội, chóng mặt, nói khó, méo miệng, yếu liệt tay chân một bên, rối loạn ý thức… cần nghĩ đến khả năng đột quỵ hoặc sốc nhiệt, gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện gần nhất có khả năng xử trí.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng ngày càng khốc liệt, mỗi cá nhân, gia đình và cơ quan chức năng đều có vai trò nhất định trong việc xây dựng một môi trường sống thích ứng hơn.
Đột quỵ và sốc nhiệt do nắng nóng phần lớn có thể phòng tránh nếu chúng ta không chủ quan, biết lắng nghe cơ thể và chủ động bảo vệ sức khỏe của mình ngay từ những việc nhỏ hằng ngày.
Chuyên gia tim mạch gợi ý uống thuốc đúng chỉ định, thiền hoặc dành cho nhau cái ôm, tăng vận động hay ăn sáng cân bằng… trước 9h mỗi ngày sẽ giúp…
Nguồn: 24h.com.vn