TIN MỚI
Từ hợp tác đẩy nhanh tiến độ đến tranh chấp tại tòa
Giải phóng mặt bằng luôn là khâu “nút thắt” trong các dự án hạ tầng. Khi tiến độ bị áp lực, không ít doanh nghiệp chấp nhận ứng trước tiền để đẩy nhanh công việc. Một vụ việc đang được tòa án thụ lý cho thấy rõ thực tế này.
Theo hồ sơ, trong quá trình triển khai Dự án Trạm biến áp 500kV Đức Hòa và các tuyến đường dây đấu nối (thuộc tỉnh Long An cũ, nay là Tây Ninh), Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam đã đề nghị Công ty CP Đại Lộc Long An phối hợp bàn giao mặt bằng sớm.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cho biết đã ứng trước gần 20 tỷ đồng để chi trả cho 17 hộ dân. Mặt bằng được giải phóng, dự án được triển khai theo tiến độ. Sau khi phương án bồi thường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, số tiền hoàn trả được xác định hơn 19,9 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo phía doanh nghiệp, khoản tiền này đến nay vẫn chưa được chi trả.
Văn bản cam kết hoàn trả kinh phí bồi thường của BQLDA Điện miền Nam.
Doanh nghiệp cũng cho biết đã tính lãi chậm trả từ ngày 11/4/2025. Đến ngày 15/12/2025, khoản lãi tạm tính hơn 1,48 tỷ đồng và tiếp tục được yêu cầu tính cho đến khi hoàn tất nghĩa vụ. Sau nhiều lần kiến nghị, doanh nghiệp đã khởi kiện ra tòa án để yêu cầu giải quyết theo quy định pháp luật. Vụ việc hiện đang được thụ lý.
Trụ sở Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam – đơn vị đang được yêu cầu làm rõ việc chậm hoàn trả kinh phí.
Ở chiều ngược lại, đại diện Ban Quản lý dự án cho biết đã báo cáo vụ việc lên Tổng công ty và đang chờ ý kiến chỉ đạo, chưa đưa ra giải thích cụ thể về nguyên nhân chậm chi trả.
Rủi ro tài chính khi doanh nghiệp phải ứng vốn
Thông tin từ địa phương cho thấy câu chuyện không chỉ dừng ở một dự án. Theo thống kê của UBND huyện Đức Hòa (cũ), trên địa bàn có 4 dự án do Ban Quản lý dự án các công trình điện miền Nam triển khai, với tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ được đề nghị chuyển lên tới hơn 250 tỷ đồng.
Riêng dự án Trạm biến áp 500kV Đức Hòa và các tuyến đường dây đấu nối, số tiền cần chuyển để chi trả bồi thường cho người dân được xác định gần 101 tỷ đồng. Những con số này phản ánh quy mô dòng tiền liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời cho thấy nếu việc bố trí và chi trả chậm trễ, tác động có thể không chỉ dừng ở một doanh nghiệp.
Từ diễn biến vụ việc, một rủi ro rõ ràng xuất hiện: khi doanh nghiệp ứng trước vốn, dòng tiền có thể bị “treo” trong thời gian dài. Khoản ứng gần 20 tỷ đồng của công ty CP Đại Lộc Long An trong trường hợp này không chỉ là chi phí tạm thời. Khi chưa được hoàn trả, doanh nghiệp phải tự cân đối nguồn vốn cho các hoạt động khác.
Chi phí cũng không dừng lại ở con số ban đầu. Theo phía doanh nghiệp, lãi chậm trả đã phát sinh từ tháng 4/2025 và đến cuối năm đã vượt 1,48 tỷ đồng. Con số này tiếp tục tăng nếu việc hoàn trả chưa được thực hiện.
Rủi ro lớn hơn nằm ở tính không chắc chắn. Khi vụ việc phải đưa ra tòa, thời điểm thu hồi vốn phụ thuộc vào quá trình giải quyết tranh chấp. Điều này khiến doanh nghiệp khó chủ động trong kế hoạch tài chính.
Không chỉ với một trường hợp, câu hỏi đặt ra là mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp khi tham gia các dự án có yêu cầu ứng vốn trước. Nếu cơ chế hoàn trả không rõ ràng hoặc không được thực hiện đúng kỳ vọng, rủi ro tài chính sẽ trở thành yếu tố phải tính đến.
Trách nhiệm trong việc hoàn trả và thực thi cam kết
Song song với rủi ro của doanh nghiệp, vụ việc cũng đặt ra vấn đề về trách nhiệm trong quá trình thực hiện hoàn trả. Theo hồ sơ, việc ứng vốn diễn ra trong bối cảnh cần đẩy nhanh tiến độ dự án. Sau đó, phương án bồi thường đã được phê duyệt và số tiền hoàn trả được xác định cụ thể.
Trong bối cảnh đó, phía doanh nghiệp cho rằng việc hoàn trả là nội dung cần được thực hiện theo các thỏa thuận và quy định liên quan. Trong khi đó, phía Ban Quản lý dự án cho biết đang chờ ý kiến từ cấp trên và chưa nêu rõ nguyên nhân chậm chi trả.
Điều này dẫn đến khoảng trống thông tin về trách nhiệm ở từng khâu: từ bố trí nguồn vốn, thủ tục giải ngân đến tổ chức chi trả. Khi các khâu này chưa được làm rõ, việc xác định trách nhiệm cụ thể sẽ thuộc thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền.
Trong các dự án sử dụng vốn nhà nước, quá trình triển khai thường liên quan nhiều cấp, nhiều bước. Việc chậm trễ ở một khâu có thể ảnh hưởng đến toàn bộ tiến độ. Tuy nhiên, trách nhiệm cụ thể trong vụ việc này sẽ cần được tòa án xem xét, phân định.
Tác động vượt ra ngoài một vụ việc cụ thể
Giải phóng mặt bằng là khâu quyết định tiến độ dự án. Việc doanh nghiệp tham gia ứng vốn có thể giúp đẩy nhanh quá trình này. Tuy nhiên, khi việc hoàn trả kéo dài, rủi ro tài chính sẽ chuyển sang phía doanh nghiệp. Đây không chỉ là vấn đề của một dự án, mà có thể ảnh hưởng đến cách doanh nghiệp nhìn nhận khi tham gia các dự án tương tự.
Tiến sĩ – Chuyên gia kinh tế Nguyễn Văn Sơn cho rằng: việc ứng vốn giải phóng mặt bằng nhưng hoàn trả chậm có thể tạo áp lực tài chính đáng kể, đặc biệt với doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa. Theo ông, trong bối cảnh đầu tư công được đẩy mạnh, nếu các vướng mắc về nguồn vốn, thủ tục hoặc phối hợp không được xử lý kịp thời, có thể ảnh hưởng đến hiệu quả triển khai dự án.
Tuy nhiên, các nhận định này được đưa ra ở góc độ chung. Đối với vụ việc cụ thể, các nội dung tranh chấp sẽ do tòa án xem xét và quyết định theo quy định pháp luật. Hiện vụ việc đã được tòa án thụ lý và đang trong quá trình giải quyết. Kết quả cuối cùng sẽ là cơ sở xác định quyền và nghĩa vụ của các bên.
Từ một khoản ứng gần 20 tỷ đồng, câu chuyện mở rộng thành một vấn đề lớn hơn: cơ chế nào bảo đảm việc hoàn trả khi doanh nghiệp tham gia ứng vốn cho các dự án hạ tầng. Khi dòng tiền liên quan đến giải phóng mặt bằng có thể lên tới hàng trăm tỷ đồng, việc làm rõ quy trình, trách nhiệm và thời điểm chi trả không chỉ giúp hạn chế rủi ro, mà còn góp phần tạo sự ổn định trong quá trình triển khai các dự án.
Theo: Cafef