Trong khi con người hoàn toàn mù trước từ trường của Trái Đất, khả năng tiếp nhận từ tính lại là một món quà phổ biến mà thiên nhiên ban tặng cho nhiều loài động vật, từ chim di cư, ong mật cho đến cá voi và rùa biển.
Gần đây, giới khoa học lại tiếp tục phát hiện ra một sự thật thú vị: những chú chó thân quen cũng sở hữu khả năng cảm nhận từ trường này. Kỳ lạ thay, dường như chúng tận dụng khả năng định hướng này chủ yếu trong một hoạt động hết sức đời thường, đó là đi vệ sinh.
Phát hiện độc đáo này được công bố thông qua một nghiên cứu tiến hành vào năm 2013 bởi nhóm chuyên gia đến từ Đại học khoa học sự sống Séc tại Prague.
Trong suốt hai năm, họ đã tỉ mỉ theo dõi tư thế của 70 chú chó thuộc 37 giống khác nhau. Dữ liệu thu thập được vô cùng đồ sộ với 1.893 trường hợp đại tiện và 5.582 trường hợp tiểu tiện.
Để đảm bảo tính chính xác tuyệt đối, nhóm nghiên cứu đã cẩn trọng loại bỏ mọi yếu tố nhiễu có thể ảnh hưởng đến hành vi của chó, bao gồm tác động từ chủ nhân, vị trí của Mặt trời hay những thay đổi của thời tiết.
Kết quả thu được thực sự gây ngạc nhiên. Các dữ liệu chỉ ra rằng, chó có xu hướng nhất quán trong việc xoay cơ thể dọc theo trục từ trường Bắc-Nam của Trái Đất mỗi khi ngồi xổm để giải quyết nỗi buồn.
Đồng thời, chúng có vẻ chủ động tránh quay đầu về hướng Đông-Tây. Đáng chú ý hơn, thói quen định vị kỳ lạ này lập tức bị phá vỡ khi từ trường Trái Đất xảy ra những biến động tự nhiên, chẳng hạn như những đợt bão từ mạnh mẽ phát ra từ Mặt trời.
Theo các nhà khoa học, sự gián đoạn này chứng tỏ chó sở hữu độ nhạy cảm cực cao đối với ngay cả những thay đổi nhỏ nhất trong từ trường xung quanh. Lý do tại sao giác quan thứ sáu này lại được kích hoạt mạnh mẽ trong lúc đi vệ sinh vẫn còn là một câu hỏi gây tò mò. Tuy nhiên, tương tự như các loài động vật khác, các chuyên gia tin rằng khả năng tiếp nhận từ tính ở chó gắn liền mật thiết với bản năng điều hướng và định vị không gian.
Các tác giả của nghiên cứu đã đưa ra một giả thuyết hấp dẫn nhằm lý giải hiện tượng trên. Họ lập luận: Lời giải có thể nằm ở ý nghĩa sinh học ẩn sau hành vi đó. Giả sử chó sử dụng một loại bản đồ từ tính (dựa trên cơ chế cặp gốc) để định hướng trong không gian, giống như cơ chế đã được đề xuất ở loài gặm nhấm, thì chúng sẽ cần phải thường xuyên định tâm hoặc hiệu chỉnh lại bản đồ đó dựa trên các cột mốc hoặc tọa độ từ tính. Việc căn chỉnh cơ thể và tầm nhìn về hướng Bắc (hoặc hướng Nam) sẽ giúp quá trình ‘đọc bản đồ’ diễn ra thuận lợi hơn.
Họ còn đưa ra một phép so sánh sinh động để minh họa cho luận điểm của mình: Chúng ta có thể tưởng tượng hành động này tương tự như việc một người đi bộ đường dài thỉnh thoảng phải dừng bước, đứng yên để xem xét lại bản đồ trên tay.
Mặc dù vẫn chỉ dừng lại ở mức độ giả thuyết, lập luận này đã tìm thấy tiếng nói đồng thuận từ một nghiên cứu khác được thực hiện bởi chính Đại học khoa học sự sống Séc vào năm 2020.
Nghiên cứu mới tập trung vào đối tượng là chó săn đã chỉ ra rằng, những chú chó này thường có thói quen xoay người theo trục Bắc-Nam ngay trước khi bắt đầu hành trình quay về vạch xuất phát. Nhờ vào việc xác định phương hướng chính xác, những con chó có khả năng tìm ra những con đường tắt ngắn nhất để trở về nhà một cách nhanh chóng. Đối chiếu với nghiên cứu năm 2013, rất có thể việc định vị này đã được chúng thực hiện hoàn tất sau khi ngồi xổm và đi vệ sinh.
Rõ ràng, để giải mã hoàn toàn bức tranh về cách loài chó ứng dụng từ trường vào việc điều hướng trong thế giới thực, giới khoa học sẽ cần thực hiện thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu nhằm loại bỏ các yếu tố gây nhiễu và làm rõ tín hiệu cốt lõi.
Tuy nhiên, trước khi những bí ẩn này được phơi bày trọn vẹn, có lẽ bạn chưa nên vội vàng dùng hướng ngồi đi vệ sinh của chú cún cưng làm la bàn khi lạc đường đâu.
Nguồn: GenK